![](images/Diaspora_logotype.svg.png) Դիասպորա ապակենտրոնացված ցանց, այլ պոդերի/սերվերների ցանկը [այստեղ](http://podupti.me), [այստեղ](https://social.mbuto.me/podmap.html) եւ [այստեղ](https://diapod.net/map) ##էս ո՞ւր եմ ընկել։ Հանգիստ կաց, եւ փորձիր գտնել հարցերիդ պատասխանները ստորեւ։ ##Ի՞նչ է [սփյուռքը](https://spyurk.am), ես սփյուռքահայ չեմ, կարո՞ղ եմ հաշիվ բացել։ [Սփյուռքը](https://spyurk.am) [ապակենտրոնացած սոցիալական ցանց](https://en.wikipedia.org/wiki/Distributed_social_network) է, այն սփռված է աշխարհով մեկ։ Այստեղից էլ անվանումը՝ սփյուռք։ ##Ինձ պե՞տք է եւս մեկ սոցիալական ցանց։ Սփյուռքը եւս մեկ սոցիալական ցանց չէ, սփյուռքը ազատ ԾԱ է, եւ նախագծվում է համայնքի կողմից։ Սփյուռքի նախագծողների ~~մոտիվը~~ դրդապատճառն օգտագործողների տվյալների ապահովությունն է, ոչ թե հարստանալը։ Այդ պատճառով ասում են, որ փոխել ֆեյսբուքը գփլասով նման է կոկան ֆանթայի հետ փոխելուն։ Երկուսն էլ հետապնդում են կապիտալի շատացման նպատակը եւ այլ կերպ են մոտենում օգտվողների տվյալների ապահովության հարցին։ ##Ինչո՞վ է սփյուռքը տարբերվում, ո՞նց է ապահով։ Ի՞նչով այլ ցանցերը ապահ՞ով չեն։ * Այլ ցանցերը պահանջում են որ դուք նշեք Ձեր իսկական անունը, ու եթե կասկածներ են առաջանում՝ սառեցնում են Ձեր հաշիվը, եւ նույնիսկ պահանջում են անձը հաստատող փաստաթուղթ, օրինակ՝ նկարվել անձնագրի սքանի հետ։ Դա կարող է ազդեցություն ունենալ օգտվողի խոսքի ազատությանը, ու դառնալ անձը վերահսկելու միջոց։ Օրինակ, դա նշանակում է, որ ինչպես հատուկ ծառայությունները, այնպես էլ անձերը(կապիտալի, իշխանության ներկայացուցիչները, ձեր ընկերուհու եղբայրը, ձեր թշնամիները), ով հետաքրքրված չեն որ ձեր կարծիքը հրապարակային հնչեցվի, կարող են, ձեր անձը իմանալով, ազդել ձեր՝ կարծիքը արտահայտվելու ազատության վրա։ Կամ կարող է դուք պարզապես չեք ուզում որ ձեր կարծիքն իմանան ձեր իսկ ընկերները կամ գործընկերները, սակայն ուզում եք այն հնչեցնել։ * Այլ ցանցերում անուն փոխելու հնարավորությունների քանակը սահմանափակ է։ Այլ ցանցերում ձեր կոնտակտները, մարդիկ, ում դուք հետեւում եք, կամ ձեր հետաքրքրությունները՝ օրինակ, թեգերը որոնց դուք հետեւում եք, լռելյայն երեւում են այլ օգտվողներին։ Դա նշանակում է՝ որ հաճախ դուք չեք կարող չցուցադրել ովքեր են ձեր ընկերները, կամ ինչ եք դուք կարդում։ ![սփիւռքի հանգոյցների քարտէզ](images/map-old.png) * Սփյուռքը ապակենտրոնացված ցանց է։ * Ցանցը բաղկացած է տարբեր հանգույցներից, օրինակ՝ diasp.eu, joindiaspora.com, geraspora.de, free-beer.ch, spyurk.am Դա մրցակցության մասին է, այսինքն՝ դուք ազատ եք ընտրել ծառայություն մատուցողին։ Երբ սերվիս մատուցողը մեկն է, նա ունի անհամեմատ ավելի մեծ հնարավորություններ, եւ անձնական տվյալներ։ Իսկ անսահմանափակ հնարավորությունները փտեցնում են։ Միեւնույն ժամանակ, եթե դուք ունեք հաշիվ, օրինակ՝ spyurk.am հանգույցում, դա չի նշանակում, որ դուք չեք կարող ունենալ ընկերներ այլ հանգույցներից։ Ավելին դուք կարող եք ընկերներ ունենալ նաև այլ ազատ ԾԱ֊ով սոցիալական ցանցերից, ինչպես օրինակ՝ Ֆրենդիկան կամ Իդենտիկան։ Դուք կտեսնեք այլ հանգույցներում հաշիվ ունեցող ձեր ընկերների գրառումները ձեր պատին, ինչպես նաեւ այլ հանգույցներում ձեզ հետաքրքրող թեգերով նշված գրառումները։ ** Քանի որ սփյուռքը ապակենտրոնացված ցանց է, դուք կարող եք բացել այդ ցանցի ձեր հանգույցը։ Այսպիսով ձեր տեղեկատվությունը կպահվի ձեր իսկ սպասարկչի վրա, այսինքն դուք եք վերահսկում ձեր տվյալները։ Տեսականորեն, սերվիս մատուցողը կարող է փոխել սփյուռք ԾԱ֊ն այնպես, որ, օրինակ, եթե դուք ջնջեք ձեր տվյալները, դրանք իրականում չջնջվեն՝ ինչպես արվում է այլ սոցիալական ցանցերում։ Սակայն եթե ձեր տվյալները պահված են ձեր սպասարկչի վրա, ապա դրանք անհամեմատ ավելի ապահով են։ * Գաղտնիություն։ Սփյուռքը հոգում է ձեր տեղեկատվության ապահովության մասին ոչ միայն հատուկ ծառայությունների, այլ եւ ընկերների պարագայում։ Այստեղ, ոչ մեկ չի տեսնում ով են քո ընկերները, կամ ինչ պիտակների ես դու հետեւում, մինչեւ դու ինքդ ցույց չտաս դա։ Թույլ տալու ձեւը հետեւյալն է՝ դու կարող ես կարգավորել կոնտակտների խմբերը այնպես, որ նույն խմբի անդամները միմյանց տեսնեն։ Իսկ այնպիսի հնարավորություն ինչպես «թիքերը» այստեղ չկա ու չի լինելու գաղափարապես։ Եթե քեզ պետք է ընկերներդ ամեն վայրկյան տեսնեն թե ում ես լայքել, ապա գնա ֆեյսբուք, էլ սփյուռքը ի՞նչ ես անում։ ##Ինչպե՞ս ծանոթանալ մարդկանց հետ Սփյուռքում հնարավոր է հետեւել ոչ միայն մարդկանց այլ եւ պիտակներին (թեգերին)։ Այդ դեպքում ձեր հոսքում կտեսնեք ոչ միայն ընկերների գրառումները, այլ եւ գրառումներ որ նշվել են ձեզ հետաքրքրող պիտակով (ու որոնց մասին գիտի մեր հանգույցը)։ Փաստորեն, մարդկանց բացահայտելու համար պետք է պարզել ինչով ես հետաքրքրվում, հետեւել այդ պիտակներին ու բացահայտել նույն հետաքրքրությունները ունեցող մարդկանց։ ##Ինչպե՞ս հետեւեմ պիտակներին։ Կտացնելով պիտակի վրա կտեսնես այդ պիտակի էջը, ու այնտեղ կարող ես սեղմել «հետեւել» կոճակը։ Այլ տարբերակ է լրահոսում կտացնել«հետեւվող պիտակներ», ու ներքեւի դաշտում ներմուծել ձեզ հետաքրքրող պիտակի անունը։ ##Ինչո՞ւ եմ ես տեսնում նրանց ում չեմ ֆրենդել։ Գոյություն ունի «համայնքի աստղ» հասկացություն։ Ամենահետաքրքիր մասնակիցները ավելացվում են այդ [աստղային ցանկի](https://spyurk.am/community_spotlight) մեջ, որպեսզի նորեկները իրենց մենակ չզգան։ ##Ինձ ավելացրել են ընկերների մեջ իսկ ես իրենց չեմ տեսնում Իսկ դու ավելացրու իրենց որ տեսնես։ ##Ինձ ոչ ոք չի ~~սիրում~~ լայքում։ Եթե ձեզ չեն սիրում ապա * շատ հավանական է, որ դու չես պատասխանել ընկերանալու հայցին։ Սփյուռքում ընկերանալը ասինխրոն է, եթե քեզ ավելացրել են, դա միայն նշանակում է որ քեզ կհետեւեն, բայց չի նշանակում որ դու կհետեւես։ Պետք է պատասխանել ու ավելացնել ընկերոջը որեւե խմբի մեջ։ Այդ դեպքում նա կտեսնի այդ խմբի հետ կիսած փոստը։ * գուցե պարզապես չեն նկատել։ Փորձեք ծանոթանալ մարդկանց հետ, մի քաշվեք, մեկնաբանեք, շփվեք։ * գուցե չեք թեգում գրառումները։ Եթե թեգեք, ապա մարդիկ ով հետեւում է այդ թեգերին կտեսնեն ձեր գրառումը իրենց հոսքի մեջ։ * ձեռք բերեք ընկերներ օտար հանգույցնեցից։ **Այլ հանգույցը գիտի ձեր մասին եթե այդ հանգույցից գոնե մի հոգի ձեզ հետեւում է։ Ապա այդ հանգույցի այլ մարդիկ հետեւելով թեգերին կարող են բացահայտել ձեզ**։ * բերեք ձեր ընկերներին Դիասպորա կամ գոնե ֆրենդիկա ցանցերի ցանկացած հանգույց ու ֆրենդեք իրենց։ *հետեւեք որ ձեր գրառումները հրապարակային լինեն, եթե դրանք թաքուն չեն։ Քանի որ հրապարակային գրառումներն են տարածվող, ու իրենցով անծանոթները կարող են նկատել ձեզ։ ##Ես գտել եմ մարդ, ով արել է ընդամենը մեկ գրառում։ Բայց հա ինձ հետեւում է։ Հավանական է որ մեր հանգույցը գիտի միայն այդ իր գրառման մասին քանի որ մեզնից ոչ մեկ իրեն չի հետեւում։ Իսկ այդ գրառման մասին հանգույցը գիտի որովհետեւ ինչ֊որ մեկը նրանցից ում մեր հանգույցից հետեւում են տարածել է այս մարդու այս գրառումը։ Հետեւեք նրան ու դուք կհարստացնեք մեր հանգույցը։ ##Հնարավո՞ր է հետեւել ինչպես է տարածվել գրառումը Այո, մտիր սփիւռքի [տարածման գրաֆի կայք](http://rsv.spyurk.am) ու փակցրու գրառման հղումը։ Կտեսնես արդյունքը, օրինակ [այսպես](http://rsv.spyurk.am/?startUrl=https://spyurk.am/posts/419071) կամ [այսպես](http://rsv.spyurk.am/?startUrl=https://spyurk.am/posts/409997)։ ##Ի՞նչ այլ գործիքներ կան [Այստեղ](https://wiki.diasporafoundation.org/Tools_to_use_with_Diaspora) կա գործիքների ցանկ՝ զննիչների հավելումներ, ու այլ համով բաներ։ ##Ո՞վ է Սփյուռքի վարչապետը։ Սփյուռքի վարչապետերին եւ դեւերին կարելի է գտնել #diaspora ԱյԱռՍի սենյակում եւ տալ բազմապիսի հարցեր։ diaspora irc.freenode.net֊ում - դիասպորայի մասին ընդհանուր հարցերի եւ տեղակայման օգնության համար diaspora-dev irc.freenode.net֊ում - ծրագրի սորսի, նոր դեւերի ու ներդրողների համար diaspora-de irc.freenode.net֊ում - գերմաներեն քննարկումների համար diaspora-es irc.freenode.net֊ում - իսպաներեն քննարկումների համար diaspora-fr irc.freenode.net֊ում - ֆրանսերեն քննարկումների համար ##Ինչի՞ է այդքան նման գփլասին Սփյուռքը ստեղծվել է գփլասից շուտ, ու եթե նման է, ապա դա գփլասն է նման սփյուռքին։ ![ով է ում նման](images/Diaspora-google.jpg) ##Լավ, կարո՞ղ եմ չաթ անել ընկերներիս հետ Այո, կարող ես։ Քո spyurk.am֊ի հաշիվը, ավելի ճիշտ diaspora id֊ն, նաեւ հանդիսանում է քո jabber id֊ն։ Քեզ պետք է ներբեռնել [ցանկացած](http://xmpp.org/xmpp-software/clients/) Ջաբեր (xmpp) կլիենտ, ու մուտք գործել որպես <քո օգտատերի անունը>@spyurk.am։ Պորտը կարող է լինել ինչպես նշված է՝ 5222֊ը, իսկ կարող ես նշել նաեւ՝ 7070։ Ահա ինչպես կարգավորել Փիջին ծրագիրը spyurk.am֊ի չաթ սպասարկչին կպնելու համար։ Սեղմել Accounts, հետո Manage accounts, հետո Add կոճակը։ ![](images/jabber/pidgin/basic.png) ![](images/jabber/pidgin/adv.png) Psi կլիենտի նույն կարգավորումները այսպիսի տեսք ունեն՝ ![](images/jabber/psi/account.png) ![](images/jabber/psi/connection.png) Երբ մուտք գործես, կտեսնես դիասպորայի ընկերներիդ քո չաթի կոնտակտների ցանկում։ ##Իսկ մի քանի հոգով կարո՞ղ ենք չաթվել։ Անշուշտ։ Այդ համար պետք է նշել քո ջաբեր կլիենտում, որ conference server֊ը conference.spyurk.am֊ն է։ Օրինակ, փիջինի դեպքում պետք է սեղմել Buddies, հետո Join a Chat՝ ![](images/jabber/pidgin/join_chat.png) ![](images/jabber/pidgin/conference_server.png) ![](images/jabber/pidgin/room_list.png) ##Ի՞նչ սիտնտաքս է աջակցվում։ Դիասպորայում օգտագործւում է Նշաձեւ (մարքդաուն)֊ը։ Նաեւ ԷյջԹիԷմԷլի զգալի մասն է աշխատում։ Մանրամասն՝ [այստեղ](images/Diaspora_markup_cheatsheet.png) ու [այստեղ](http://diasporial.com/tutorials/formatting-text)։ ![](images/Diaspora_markup_cheatsheet.png)Նշաձեւի առաջադեմ օգտագործողի հուշաթերթիկ ասենք կարելի է այսպես «էմբեդ» անել նկար եւ հղում՝ <pre>[![Link](http://i1.ytimg.com/vi/LWHJ9Oe_gKo/default.jpg)](http://www.youtube.com/embed/LWHJ9Oe_gKo)</pre> եւ կստացվի այսպես՝ [![Link](http://i1.ytimg.com/vi/LWHJ9Oe_gKo/default.jpg)](http://www.youtube.com/embed/LWHJ9Oe_gKo) ##Ինչպե՞ս հղել գրառմանն այնպես որ բոլոր հանգոյցներից ճիշտ երեւա Ենթադրենք ուզում եք այս գրառմանը՝ https://sysad.org/posts/20862 հղել։ Ապա գնում ենք https://sysad.org/posts/20862.json եւ պատճենում գրառմանը ուրոյն «guid»֊ը։ Հետո պատրաստում ենք հղում ```[հղում](https://ձերհանգոյցը․հայ/guid)``` ասենք այսպես՝ https://spyurk.am/posts/a9b15960334c3289 [այստեղից](https://spyurk.am/posts/50096c80e9750131c17e2d15586bc9bd) (: Ավելի հեշտ է ներբեռնել այս գործն անող Ֆայրֆոքսի [հավելում](https://github.com/meitar/cross-pod-links/)։ Ապա գրառման ժամանակը ցուցադրող հղման վրա կտացնելիս կստանանք փոստի միջհանգույցային հղումը։ ![](images/link.png) ##Ինչպե՞ս գտնեմ տեղացիներին, կամ նույն լեզվին տիրապետողներին Տեսականորեն այդ համար խորհուրդ է տրվում փնտրել ասենք #armenian թեգով մարդկանց, ու քո մոտ ավելացնել այն։ Դա կնշանակի որ դու տիրապետում ես այդ լեզվին ու քեզ այդ թեգով կգտնեն։ ##Գոյություն ունի՞ սփռված հանգույցների ցանկ ու քարտեզ Այո, մտիր [այստեղ](http://podupti.me) ու կտացրու «show map view» հղմանը քարտեզը տեսնելու համար։ Մյուս քարտեզներն՝ [այստեղ](https://social.mbuto.me/podmap.html) եւ [այստեղ](https://diapod.net/map)։ ##Ես ուզում եմ սեփական հանգույց բացել։ Ի՞նչ անեմ։ Եթե պետք է աջակցություն հանգույց տեղակայելու հարցում, ապա [Կողմնակի Անցանց Մ․](http://spyurk.am/u/norayr)֊ն հավեսով կօգնի, դիմիր իրեն։ ##Օգտվողի համար այլ ձեռնարկներ կա՞ն։ Սա հիանալի [ուղեցույց](http://diasporial.com/tutorials) է ու մենք խորհուրդ ենք տալիս ծանոթանալ նրան։ ##Ես չեմ կարողանում փոխել պրոֆիլիս տեղեկատվությունը, ասենք՝ անունը, եւ այլն։ Դու հավանաբար նշել ես ավելի քան հինգ քեզ բնութագրող պիտակ։ Տեսականորեն սփյուռքը պետք է դա թույլ չտար հետագա սխալները կանխելու նպատակով։ Սակայն սփյուռքում կա դժվար բռնվող բզեզ, ու փաստացի գործող ելքը՝ քեզ նկարագրող հինգից շատ պիտակը ջնջելն է։ Քանի որ դու չես կարող պրոֆիլումդ փոփոխություն անել, դիմիր հանգույցի «նայողին», կամ «մեյնթեյներին», որ նա օգնի քեզ։ Այնուհետեւ, աշխատիր բնութագրել քեզ ոչ շատ քան հինգ թեգով։ Ուշադրություն, դու կարող ես հետեւել ցանկացած քանակի պիտակներին, խոսքը հենց քեզ բնութագրող պիտակների մասին է։